ياسر جليل پور معاون بهداشتي شبكه بهداشت ودرمان شهرستان لردگان در جلسه هماهنگي بهداشت روان   به تشريح راههاي پيشگيري از خودكشي  اشاره وآمار  انرا در سطح جهان  بيان كرد وگفت:

 

مفهوم سلامت روان شامل آسايش ذهني، احساس خودتوان‌مندي، خودمختاري، كفايت، درك هم بستگي بين نسلي و شناخت توانايي خود در محقق ساختن ظرفيت‌هاي عقلي و هيجاني خويش است. به گونه‌اي ديگر مي‌توان گفت: بهداشت روان حالتي از رفاه است كه در آن فرد توانايي‌هايش را باز مي‌شناسد و قادر است با استرس‌هاي معمول زندگي مدارا كند، از نظر شغلي مفيد و سازنده باشد، براي اجتماع خود نقشي ايفا كند و با ديگران مشاركت و همكاري داشته باشد. سلامت روان شامل افزايش توانايي‌هاي افراد و جامعه و قادرسازي آن‌ها در دستيابي به اهداف مورد نظر مي‌باشد.
بهداشت روان به همه ما مربوط است، نه فقط به كساني كه از بيماري‌هاي رواني رنج مي‌برند. هيچ گروهي از بيماري رواني مصون نيست. البته بايد اذعان داشت كه در افراد بي‌خانمان، تهي‌دستان، افراد بي‌كار و با سطح تحصيلات پايين، ‌كساني كه قرباني خشونت بوده‌اند، مهاجران و پناهندگان، كودكان و نوجوانان و زناني كه مورد سواستفاده قرار گرفته‌اند و در افراد مسن كه مورد غفلـت و بي‌توجهي واقع شده‌اند، بيش‌تر ديده مي‌شود.
متاسفانه در بخش عظيمي از دنيا به بهداشت روان و بيماري رواني به اندازه سلامت جسماني و بيماري جسمي اهميت داده نمي‌شود و مورد بي‌توجهي و غفلت قرار گرفته مي‌شود.
پيش‌گيري و ارتقا:
پيش‌گيري از اختلال‌هاي رواني بخشي از برنامه بهداشت روان جامعه است. پيش‌گيري از اختلال‌هاي رواني مبتني بر اصول بهداشت عمومي است و هدف آن كاهش بروز، طول مدت و ناتواني ماندگار اختلال‌هاي رواني است و به انواع پيش‌گيري سطح اول، سطح دوم و سطح سوم تقسيم مي‌شود.

پيش‌گيري سطح اول
هدف از پيش‌گيري سطح اول جلوگيري از بروز بيماري يا اختلال و در نتيجه كاهش ميزان بروز (نسبت موارد جديد به جمعيت در دوره زماني معين) است. اين هدف در بهداشت عمومي به كمك حذف عوامل مسبب، كاهش عوامل خطرساز، تقويت ميزبان و جلوگيري از سـرايت بيماري محقق مي‌شود.
در برخي از بيماري‌هاي جسمي، شناسايي و تغيير يك يا چند عامل فوق انقلابي در مراقبت‌هاي بهداشتي ايجاد كرده است كه به عنوان مثال مي‌توان از حذف تقريبي بسياري از بيماريهاي عفوني و كاهش برخي از انواع سرطان، بيماري قلبي و بيماري‌هاي ريوي نام برد.
نمونه‌اي از برنامه پيش‌گيري سطح اول در بهداشت رواني كه به وسيله اداره سلامت روان وزارت بهداشت اجرا مي‌شود، پيش‌گيري اوليه از خودكشي است كه ميزان بروز مرگ ناشي از خودكشي را در 4 شهر ايلام، اسلام آباد غرب، كاشان و ساوجبلاغ پايين آورده و در حال حاضر اين برنامه به 10 شهر گسترش يافته است.
اين نوع پيش‌گيري دانش كافي نسبت به عوامل خطر (risk factors) بايد موجود باشد. بايد توجه داشت كه گرچه پيش‌گيري سطح اول روش مناسب تري است ولي همواره امكان‌پذير نيست، زيرا براي و نيز امكان مداخله
پيش‌گيري سطح دوم:
پيش‌گيري سطح دوم طبـق تعريف عبارت است از شناسايي زودرس و درمان سريع بيماري يا اختــلال به منظور كاهش شيوع اختلال (نسبــت موارد موجود در جمعيت در معرض خطـر طي يك دوره زماني معين) از طريق كوتاه كردن مدت آن.
نمونه‌هايي از برنامه‌هاي پيش‌گيري سطح دوم كه در ايران در حال اجرا مي‌باشد عبارت‌اند از:
1- ادغام طرح بهداشت روان در شبكه روستايي كه در حال حاضر 80 درصد جمعيت روستايي ايران را پوشش داده است و بهورزان آموزش ديده‌اند كه بيماريابي بيماران روان‌پزشكي و ارجاع آن‌ها به پزشك عمومي آموزش ديده را انجام دهند.
2- آموزش عمومي مردم براي كاهش انگ اجتماعي و تشويق آنان براي درمان زود هنگام بيماري(Destigmatization).
3- تقويت و گسترش طرح ايجاد مراكز بهداشت روان جامعه نگر و مراقبت در منزل در شهرها.
در يك مقياس وسيع‌تر كار اكثر روان‌پزشكان و ساير متخصصان بهداشت رواني در قالب برنامه پيش‌گيري ثانويه قرار دارد. برخي از اين برنامه‌ها از جمله تاسيس مراكز بهداشت روان جامعه نگر از برنامه‌هاي در دست اجراي اداره سلامت روان وزارت بهداشت مي‌باشد و در.
پيش‌گيري سطح سوم:
هدف از اين نوع پيش‌گيري كاهش شيوع كاستي‌ها و ناتواني‌هاي باقي‌مانده ناشي از بيماري يا اختلال است. در مورد اختلال‌هاي رواني، اين نوع پيش‌گيري افراد دچار بيماري رواني مزمن را قادر مي‌سازد به عالي‌ترين سطح ممكن عمل‌كرد خود دست يابند. پيش‌گيري سطح سوم يا توان‌بخشي به تقريب همواره به بيماراني مي‌پردازد كه از بيماري‌هاي شديد و ناتوان كننده مانند اسكيزوفرني، شديدترين نوع اختـلال دوقطبي و اختلال شخصيــت رنج مي‌برند.
اكثر اين بيماري‌ها درسنيــن جواني ونوجواني فرد را درگير مي‌كنند، زماني كه افراد تحصيلات خود را بايد تكميل كنند، كسب و كار ياد گرفته و شغل انتخاب كنند و يا تشكيل خانواده دهند. در نتيجه حتا اگر بيماري به طور كامل و بدون نقايص كاركردي ماندگار علاج شود، افراد مزبور همچنان به توان‌بخشي اجتماعي گسترده نياز دارند.
ايجاد مراكز مناسب جهت بازتواني بيماران رواني(غيراز مركز نگهداري) و حمايت از خانواده آن‌ها مي‌تواند در اين زمينه راه‌گشا باشد. ستاد ساماندهي بيماران مزمن رواني در سازمان بهزيستي در حال تغيير رويكرد مراكز خود در اين جهت مي‌باشد.
ارتقاي بهداشت (Health promotion):
ارتقاي بهداشت فرآيندي است كه مردم را قادر مي‌سازد تا كنترل بيش‌تري بر سلامتشان داشته باشند وآن را از وضعيت كنوني بهتر كنند. بنابر اين ارتقا به بالابردن كيفيت زندگي و ايجاد فرصت‌هايي براي سالم‌تر زيستن تكيه دارد نه فقط تخفيف و كاهش علايم بيماري. عوامل رواني- اجتماعي مانند: تغذيه مناسب، ورزش كافي، عدم مصرف سيگار و الكل و اجتناب از رفتارهاي پرخطر جنسي بر سطح سلامتي در زندگي تاثير مثبت مي‌گذارد.
بسياري از فعاليت‌هاي ارتقاي سلامت از طريق تغييرات ساختاري در جامعه اتفاق مي افتد كه نياز به همكاري بين بخشي، بين سيستم‌هاي اجتماعي دارد. بررسي‌هاي وسيعي كه در جهان در فرهنگ‌هاي مختلف به انجام رسيده نشان مي‌دهد كه عوامل رواني، اجتماعي و رفتاري زيادي براي حفظ سلامت و حمايت از سلامت مثبت وجود دارد.
اين عوامل افراد را در مقابل بيماري مقاوم مي‌گرداند، ناتواني ناشي از بيماري را به تاخير مي اندازد يا كاهش مي‌دهد و باعث بهبودي سريع بيماري مي‌شود. تغذيه با شير مادر و بيمارستان‌هاي دوستدار كودك باعث پيوند و دلبستگي بيش‌تر بين مادر و كودك شده و رشد و تكامل كودك را به شكل بارزي بهبود مي بخشد.
اقدامات ارتقا دهنده بهداشت روان شامل برنامه‌هايي مانند ارتقاي اعتماد به نفس، مهارت‌هاي ارتباطي، تصميم گيري و غيره مي‌باشد كه با عنوان آموزش مهارت‌هاي زندگي درحال حاضر به وسيله اداره سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت آموزش و پرورش و سازمان بهزيستي در حال انجام است.
آموزش مهارت‌هاي فرزند پروري كه به تازگي از طريق اداره سلامت روان وزارت بهداشت شروع شده است، نمونه ديگري از برنامه‌هاي ارتقايي سلامت روان است كه در عين حال مي‌تواند از كودك آزاري نيز پيش‌گيري كند. ارتقا بهداشت با مفاهيم ديگري چون آموزش بهداشت ارتباط دارد.
مفهوم پيش‌گيري بيشت‌تر به معني كاهش خطر ابتلا به بيماري است (پيش‌گيري از رويدادها، پيامدها و عوارض يك بيماري و پيش‌گيري از رخداد دوباره بيماري). در حالي‌كه آموزش بهداشت مفهومي است كه ارتقاي بهداشت از آن برخاسته است.
به طور سنتي آموزش بهداشت به آموزش افراد و پس از آن آموزش گروه‌ها و جامعه ربط داده مي‌شود بنابر اين تمركز آن نخست به افراد و سپس بر تغيير رفتار جمعي است. با توجه به موارد ياد شده مي‌توان گفت آموزش بهداشت در عملي ساختن فعاليت‌هاي ارتقاي بهداشت نقش مهمي دارد

نايب رئيس انجمن روانشناسان ايران با اشاره به اينكه نزديك به يك چهارم جمعيت كشور اختلال روانپزشكي دارند، گفت: آخرين آماري كه از بيماري هاي رواني در كشور وجود دارد حدود 23 درصد است كه اين آمار مطابق با آمار جهاني در كشورهاي پيشرفته، درحال توسعه و توسعه يافته به يك نسبت پيشرفت داشته است.

به گزارش ايسنا، دكتر مجيد صادقي توجه به بهداشت روان در كشور را در كاهش بروز بيماري هاي رواني بسيار با اهميت دانست و گفت: بيماري هاي رواني بعد از بيماري قلب و عروق و تصادفات رانندگي جاده اي؛ بيشترين آمار را به خود اختصاص مي دهد و از هر 4 خانواده يك خانواده درگير بيماري روان است.

وي با تاكيد بر اينكه اضطراب و افسردگي تقريبا دو سوم بيماري رواني را تشكيل مي دهند، خاطرنشان كرد: بيماري هاي رواني خاموش و بي سر و صدا هستند و اضطراب و افسردگي جزو شايع ترين بيماري رواني است كه در زنان به دليل تفاوت هاي فيزيولوژيك و نقش اجتماعي زنان در جامعه يك و نيم تا دو برابر بيشتر از مردان بروز مي كند و ممكن است تا پايان عمر بيمار به آن مبتلا باشد.

طبق گزارش سازمان بهداشت جهاني در سال 2012، كشور گويان با نرخ 44.2 خودكشي بيشترين و عربستان سعودي و سوريه با نرخ 0.4 خودكشي در هر صد هزار نفر كمترين خودكشي در جهان را دارند.

ميانگين نرخ خودكشي در جهان در سال 2012 ميلادي 11.4 در هر صد هزار نفر است. ميانگين نرخ خودكشي در هر صد هزار نفر براي مردان 15 و براي زنان 8 برآورد شده است.

نرخ و تعداد خودكشي در ايران در 2012

ايران با نرخ خودكشي 5.2 در هر 100 هزار نفر در سال 2012 از جمله كشورهايي است كه نرخ خودكشي پاييني دارد.

در ايران در سال 2012 نرخ خودكشي زنان 3.6 و نرخ خودكشي مردان 6.7 در هر صد هزار نفر است كه نسبت به ميانگين نرخ خودكشي در جهان بسيار پايين‌تر است.

(ميانگين نرخ خودكشي در جهان در سال 2012 ميلادي 11.4 در هر صد هزار نفر است. ميانگين نرخ خودكشي در هر صد هزار نفر براي مردان 15 و براي زنان 8 برآورد شده است.)

4،069 نفر از شهروندان ايراني در سال 2012 اقدام به خودكشي كرده‌اند كه از اين تعداد خودكشي 1369 تن مربوط به زنان و 2700 تن متعلق به مردان بوده است.

در جدول زير، نرخ و تعداد خودكشي در كشورهاي جهان در سال 2012 در هر دو جنسيت زن و مرد را ببينيد.